الشيخ علي المشكيني
143
كشكول حكمت (فارسى)
5 . كتاب عمل كه نامهء عمل گفته مىشود ، يعنى : مجموعه اعمالى كه هر مكلّفى از آغاز عمر خود ، تا پايان آن انجام داده و فرشتگان موكّل ، آن را جمع كرده و نوشتهاند . 6 . كتاب نفس ، يعنى وجود و هويت هر مكلّفى كه در سه بخش تنظيم شده است و گويى هر بخشى ، بابى است از ابواب اين كتاب ، شامل : 1 - مغز انسان ، و مندرجات او تصوّرات و تصديقات و علوم و معارف است ؛ 2 - روان و روح او كه مندرجاتش حالات و صفات و ملكات است از نيك و بد ؛ 3 - بدن انسان و مندرجاتش اعمال اوست . توضيحات : 1 . چهار قسم از كتابهاى فوق ، نوشتنى و دو قسم ، ايجادى و تنظيمى است كه به صورت اوراق و سطور يا تخته و لوح نيست . 2 . فرق ميان لوح محفوظ و لوح محو و اثبات اين است كه در اوّلى تمام ذرّات وجودات عالم هستى همان گونه كه واقع خواهد شد ، بدون تغيير و تبديل مندرج است ، ولى در دومى اشيا و حوادث طبق اقتضاى اوّلى ، با قطع نظر از فقد شرطى يا عروض مانعى مرقوم است و بدين جهت اگر فرشته يا پيامبرى آن را ببيند و بخواند و خبر دهد ، ممكن است به واسطهء فقد شرطى يا وجود مانعى ، تخلّف در آيد ؛ چنانچه در مورد برخى از پيامبران گذشته اتّفاق افتاده است . و لوح محفوظ را غير خدا نمىتواند ببيند . 3 . از ثمرات سه بخش بودن كتاب نفس اين است كه خدايى كه آن را سه باب كرده ، حالِ انسان را در شريعتى كه بنا داشته براى او بفرستد ، لحاظ نموده است . توضيح آن كه ، متعلّق همهء خطابها و تكاليف الهى ، روح و روان انسان است ؛ زيرا حقيقت انسان اوست و بدن او نظير لباس يا مَركب موقّت اوست . پس او موجودى داراى اوصاف و افعال است و افعالش نيز بر دو قسم است : باطنى و عمل قلب ، ظاهرى و عمل بدن و جوارح ؛ ولى متعلّق همه خطابهاى الهى خود او به وسيلهء انبيا و رسولان عليهم السلام است ؛ بدين معنا كه مجموعهء دين و شريعتى كه به او عرضه شده ، همانند